Samen werken aan portfoliomanagement in het onderwijs

Ruim twintig bestuurders, directeuren en verantwoordelijken van mbo- en hbo-instellingen uit het hele land namen deel aan de Masterclass Integraal Portfoliomanagement van Turner in Leusden. Het doel: samen nadenken over de uitdagingen waarmee de instellingen op dit moment worden geconfronteerd. De betrokken adviseurs van Turner, Caecilia Moerdijk, Jasper Engelbert en Tjalle Hoekstra, hadden een spel ontwikkeld om het onderlinge gesprek te stimuleren. Met de fictieve Hogeschool De Boom kregen de deelnemers aan de Masterclass de problemen voorgeschoteld die zij op dit moment zelf ook het hoofd moeten bieden.

De context: Hogeschool De Boom is een brede hogeschool in Leusden, gericht op innovatie en praktijkgericht onderwijs. De studentenaantallen zijn al aan het dalen en over vijf jaar zal de totale studentenpopulatie met tien procent gekrompen zijn. Om ook in de toekomst de continuïteit van de school te waarborgen, wil Hogeschool de Boom haar onderwijsportfolio versterken met een focus op bedrijfseconomische gezondheid. Doel van dit spel? Gezamenlijk tot een nieuw onderwijsportfolio komen voor Hogeschool de Boom.

Continu balanceren

Zo werden deelnemers spelenderwijs geconfronteerd met uitdagingen die zij ook bij hun eigen onderwijsinstellingen tegenkomen: afnemende studentenaantallen, financieel ondermaats presterende opleidingen, de keuze tussen een breed georiënteerde of juist een gespecialiseerde onderwijsinstelling, ontbrekende kaders en tegengestelde belangen. Voor deze ‘serious game’ werden de deelnemers in groepjes verdeeld, waarna elke deelnemer een rol kreeg toegewezen die niet noodzakelijk hun eigen rol was: bestuurder, financieel directeur, directeur onderwijs en zo verder. In werkelijkheid vergt het optuigen van een nieuw onderwijsportfolio natuurlijk jaren, maar door de korte tijdspanne die de deelnemers gegund was, ontstonden spannende discussies.

Tijdens het spel ondervonden deelnemers de complexiteit die ze ook in hun instellingen tegenkomen. De vele dilemma’s vragen om continu balanceren. Turner voorzag in een denkraam, waarmee de deelnemers de dynamiek van werken aan een gebalanceerd portfolio konden ervaren vanuit de principes van polariteitsmanagement. Vervolgens gingen zij samen met Marc Otto (voorzitter CvB van NHL Stenden) in gesprek over hoe je hier in de praktijk mee omgaat en wat daarin wel en niet werkt.  

Wat kan Turners Profolio betekenen?

Als de serious game met Hogeschool De Boom iets duidelijk maakte, is het dat er geen quick fix is. De dialoog tussen alle betrokkenen is cruciaal. Objectivering van het vraagstuk zal deze dialoog efficiënter en effectiever maken. Jasper en Tjalle ontwikkelden namens Turner een tool die kan helpen bij het maken van keuzes: Profolio. Profolio combineert de data uit meer dan 20 publieke bronnen en brengt een ordening aan, zodat in een oogopslag duidelijk is hoe goed opleidingen presteren en hoe relevant ze zijn voor maatschappij, studenten en de arbeidsmarkt. De tool maakt een prognose op basis van vergelijkbare opleidingen in de regio en in Nederland als geheel. Jasper: ‘Hiermee leg je een objectief, overzichtelijk fundament onder een goed gesprek, waarmee we kunnen helpen de juiste keuzes te maken. Welke opleidingen verdienen aandacht? Welke kun je doorontwikkelen? En welke zijn minder toekomstbestendig? Met Profolio krijg je zicht op jouw onderwijsportfolio en kun je aan de juiste keuzes werken. Snel, gefundeerd en toekomstgericht.’
De deelnemers van de Masterclass gingen aan de slag met het portfolio van hun eigen instelling en gebruikten Profolio om te komen tot handelsperspectieven. Dat leverde opnieuw interessante gespreksstof op, waaruit vooral bleek dat de verzamelde data een goed startpunt zijn voor de discussie over het onderwijsportfolio. ‘Iedereen zit met hetzelfde vraagstuk’, zei één van de deelnemers. ‘Misschien is de context iets anders, misschien is de urgentie niet overal hetzelfde, maar we maken hetzelfde mee.’

*****

‘Zelf hebben wij dit traject al eerder doorlopen. Wij weten dus dat portfoliomanagement goed helpt bij het rationaliseren van waar je staat. Maar het is minstens even belangrijk om samen te komen en mensen te ontmoeten die ook interesse hebben in dit onderwerp. Het is heel fijn om te horen hoe zij denken over hun portfolio’s. Ik ben gewend om breed te kijken, dus ik ben altijd geïnteresseerd in hoe anderen omgaan met deze problematiek, zeker wanneer mensen zo open zijn als vandaag.’
Patrick Bemelmans, directeur van de Academie voor Communicatie en Creative Business van NHL Stenden

‘Dit onderwerp speelt overal, bij iedereen. Ook de Profolio-tool kan ons zeker helpen bij het maken van keuzes.’ Ik was blij met de kans om hier mensen uit de rest van het land te ontmoeten die met dezelfde vraagstukken te maken hebben. De aanwezigheid van collega’s uit het mbo vind ik ook waardevol; het is interessant om te horen hoe zij tegen bepaalde dingen aankijken. Samen nadenken maakt het altijd gemakkelijker.’

Antoine Kunst, directeur bedrijfsvoering van de HZ University of Applied Sciences

*****

Portfoliomanagement
Onderwijsinstellingen staan voor grote uitdagingen: dalende studentenaantallen, bezuinigingen en een veranderende arbeidsmarkt. Professioneel portfoliomanagement helpt mbo-, hbo-instellingen en universiteiten om hun onderwijsportfolio om relevant te blijven en toekomstbestendig onderwijs te organiseren.

Optimaliseer uw onderwijsportfolio

Turner biedt verschillende mogelijkheden om instellingen gericht te ondersteunen in professioneel portfoliomanagement, passend bij specifieke wensen en uitdagingen.

• Profolio: Een informatieproduct dat integraal inzicht biedt in de prestaties en relevantie van het onderwijsportfolio. Gebaseerd op >25 bronnen en benchmarks met vergelijkbare opleidingen. Dit leidt tot een objectief vertrekpunt voor een professioneel portfolioproces.
• Professionalisering van portfoliomanagement: Implementatie van een duurzaam proces voor portfolio-ontwikkeling, gebaseerd op samen ontwerpen, voordoen, samendoen en zelf doen.
• Strategische portfoliodialoog: Begeleiding van beslissers bij het stellen van prioriteiten in de doorontwikkeling van het onderwijsportfolio, op één dag.
• Prioritering van strategische opties: Analyse van portfolio-kansen en -uitdagingen zoals krimp en samenwerkingen, op basis van kwantitatieve en kwalitatieve inzichten. Met duidelijke opties voor interventies.