Portfoliomanagement in het onderwijs: een complex proces in balans

Figuur 2: Een versimpelde versie van het portfoliomanagementproces: van strategische kaders naar concrete keuzes

Ga voor het afwegingskader uit van je missie, visie en strategische pijlers. Formuleer de eisen waaraan onderwijs, onderzoek, bedrijfsvoering en valorisatie – de middelen die je inzet om aan je missie te werken – moeten voldoen. Bijvoorbeeld ‘ik wil aantrekkelijk onderwijs, impactrijke valorisatie, gezonde bedrijfsvoering.’ En maak dat vervolgens concreet en objectiveerbaar.

Het afwegingskader is de basis voor een dataverzameling en -analyse. Daaruit wordt duidelijk welke opleidingen goed en minder goed ‘scoren’. Om vervolgens echt keuzes te maken is een transparante en integrale dialoog nodig. Jasper: ‘Niet sec op basis van onderbuikgevoelens, maar op basis van data en inzichten aangevuld met ervaringen en context. Om de discussie niet te vertroebelen helpt het om focus aan te brengen in de dialoog. Bijvoorbeeld: op basis van een integraal beeld op prestatie én relevantie van alle opleidingen, over welke opleidingen moeten we het écht hebben?’

Droogzwemmen

Om draagvlak te creëren voor een nieuwe werkwijze kan het helpen om eerst nog geen consequenties aan je keuzes te verbinden. Zo krijgen opleidingen tijd om met de nieuwe situatie om te gaan, of zich om te vormen tot opleidingen die wél kansrijk zijn. Droogzwemmen dus. Een term die in het vervolg van de masterclass nog vaak aangehaald werd. Het helpt!

Nog een tip: vorm een coalitie, en neem daarin juist ook batenverantwoordelijken en uitvoerders mee.

Thea Koster, CvB-voorzitter Deltion College over de praktijk

Deltion Colllege in Zwolle is twee jaar geleden begonnen met portfoliomanagement. Thea Koster, CvB-voorzitter van Deltion vertelt over de ups en downs in het proces. Hoe kom je van een situatie waarin iedereen vindt dat zijn eigen opleiding moet blijven bestaan, naar een gedragen portfoliomanagement waarin echte keuzes worden gemaakt. Thea’s verhaal gaat over vlottrekken van stroperige processen, over data, emoties, een coalitie, droogzwemmen, slagers die hun eigen vlees keuren en over het zesogenprincipe. 

Quick scan: hoe sta ik ervoor?

Om goed te kunnen starten ontwikkelde Turner een quick scan. Waar staan we met het portfoliomanagement? Wat gaat er goed en wat gaat minder goed? Het invullen en bespreken van de scan leidde tot een levendige discussie. Inzichten werden gedeeld, nieuwe perspectieven werden zichtbaar.

Vijf inzichten 

*****

‘Zelf hebben wij dit traject al eerder doorlopen. Wij weten dus dat portfoliomanagement goed helpt bij het rationaliseren van waar je staat. Maar het is minstens even belangrijk om samen te komen en mensen te ontmoeten die ook interesse hebben in dit onderwerp. Het is heel fijn om te horen hoe zij denken over hun portfolio’s. Ik ben gewend om breed te kijken, dus ik ben altijd geïnteresseerd in hoe anderen omgaan met deze problematiek, zeker wanneer mensen zo open zijn als vandaag.’
Patrick Bemelmans, directeur van de Academie voor Communicatie en Creative Business van NHL Stenden

‘Dit onderwerp speelt overal, bij iedereen. Ook de Profolio-tool kan ons zeker helpen bij het maken van keuzes.’ Ik was blij met de kans om hier mensen uit de rest van het land te ontmoeten die met dezelfde vraagstukken te maken hebben. De aanwezigheid van collega’s uit het mbo vind ik ook waardevol; het is interessant om te horen hoe zij tegen bepaalde dingen aankijken. Samen nadenken maakt het altijd gemakkelijker.’

Antoine Kunst, directeur bedrijfsvoering van de HZ University of Applied Sciences

*****

Portfoliomanagement
Onderwijsinstellingen staan voor grote uitdagingen: dalende studentenaantallen, bezuinigingen en een veranderende arbeidsmarkt. Professioneel portfoliomanagement helpt mbo-, hbo-instellingen en universiteiten om hun onderwijsportfolio om relevant te blijven en toekomstbestendig onderwijs te organiseren.

Optimaliseer uw onderwijsportfolio

Turner biedt verschillende mogelijkheden om instellingen gericht te ondersteunen in professioneel portfoliomanagement, passend bij specifieke wensen en uitdagingen.

• Profolio: Een informatieproduct dat integraal inzicht biedt in de prestaties en relevantie van het onderwijsportfolio. Gebaseerd op >25 bronnen en benchmarks met vergelijkbare opleidingen. Dit leidt tot een objectief vertrekpunt voor een professioneel portfolioproces.
• Professionalisering van portfoliomanagement: Implementatie van een duurzaam proces voor portfolio-ontwikkeling, gebaseerd op samen ontwerpen, voordoen, samendoen en zelf doen.
• Strategische portfoliodialoog: Begeleiding van beslissers bij het stellen van prioriteiten in de doorontwikkeling van het onderwijsportfolio, op één dag.
• Prioritering van strategische opties: Analyse van portfolio-kansen en -uitdagingen zoals krimp en samenwerkingen, op basis van kwantitatieve en kwalitatieve inzichten. Met duidelijke opties voor interventies.