Nieuw promotieonderzoek naar innovatie-executie in grote organisaties

Jacques Pijl promoveerde op maandag 1 juni 2026 aan de Universiteit van Amsterdam met het proefschrift: Dynamic Innovation Execution Capabilities: How Mature Firms Successfully Execute Innovation Strategies. Een onderzoek met directe relevantie voor de bestuurlijke praktijk van grote organisaties. 

Europese groeirapporten (Draghi) en nationale innovatieagenda’s (rapport Wennink) roepen organisaties op om sneller te innoveren en zo hun concurrentiepositie te behouden. Maar veel grote, volwassen organisaties hebben last van organisatie-inertie: ze zijn zó goed geworden in wat ze al doen, dat routines verstarren en innovatie vastloopt.

En toch lukt het sommige organisaties wél. Hoe manifesteert zich dat betrouwbare innovatie-executievermogen? Zeven casestudies in uiteenlopende sectoren – life sciences, logistiek, uitgeverij, professionele dienstverlening, telecom, hightech en farmacie – geven het antwoord.

Pijl deed met een onderzoeksteam vijf jaar wetenschappelijk onderzoek en vond acht samenhangende capabilities:
1. Opportunity identification: kansen herkennen.
2. Opportunity seizing: kansen omzetten in keuzes en inzet.
3. Initiative coordination: initiatieven coördineren.
4. Initiative execution: executie én opschalen.
5. Innovation sourcing: externe kennis en innovatie benutten.
6. Value management: sturen op aantoonbare waarde.
7. Tension management: spanning tussen business en vernieuwing productief maken.
8. Innovation capability development: het innovatievermogen zelf ontwikkelen.

De eerste vijf zijn basiscapabilities; de laatste drie werken er doorheen. De empirische kern: betrouwbare innovatie-executie komt niet uit één capability, maar uit de configuratie van de acht in samenhang. Selectief winkelen kan niet. Jacques noemt dit RISE: Reliable Innovation Strategy Execution – capability.

Drie voorbeelden:
1. Tension management: een grote farmaceut ontwikkelt bewust méér ideeën dan executie aankan: een ‘constructieve spanning’ die de sterkste innovaties laat overblijven en absorptievermogen maximaliseert.
2. Opportunity seizing: bij een life-sciences-bedrijf ‘adopteert’ de executive committee de strategische ‘Big Tickets’ persoonlijk en begeleidt de executie tot het eind (‘shepherding’).
3. Initiative execution: een logistiek bedrijf werkt met een ‘innovatiepaspoort’ dat door het hele project creativiteit én structuur combineert.

Innovatieleiderschap is doorslaggevend: succesvolle leiders geven actief leiding aan innovatie, ‘Chefsache’. AI is de olifant in de kamer: het versnelt innovatie, maar zonder de juiste capabilities en configuratie is het een ‘straalmotor op een paardenkoets’.

Dank aan de organisaties en leiders die hun praktijk openstelden.